Oké, ik ga niet helemaal vrijuit. Ik ben me terdege bewust van het versterkende effect van hippe sportschoenen, een stoere jeans, een dito leren vestje en een lik gel in het haar. He has the look, in beide opzichten.

Het begint al ’s ochtends op weg naar school. S. is een vleugje instant zonneschijn dat de tram op stapt. Zijn slachtoffers vallen binnen de vijf minuten. Schoolmeisjes uiten openlijk hun bewondering, moeders krijgen een vertederde glimlach om de mond en oma’s geven hem steevast een aai over de bol.

Op school aangekomen valt er elke dag wel een moeder of juf nagenoeg in zwijm zodra S. zijn charmes bovenhaalt. Zijn donkerbruine ogen in combinatie met zijn aanstekelijk lachje: altijd prijs. Op weg naar de klas wordt hij meestal omstuwd door enkele oudere meisjes tot N., zijn klasvriendinnetje, hem onverbiddellijk komt opeisen. Tijdens onze vakantie in Mexico afgelopen zomer was het nog een stadium erger en werd hij nagenoeg aanbeden. En hij is nog maar drie!

De oorsprong van de onweerstaanbare charme van S. is een raadsel maar zijn ogen heeft hij ontegensprekelijk van zijn vader. Die zijn even onweerstaanbaar bruin maar zitten verstopt achter een bril. Gelukkig maar, want ik zou het gekende effect van die chocoladebruine ogen bij tienermeisjes en andere moeders maar matig kunnen appreciëren.

Je zal maar geprangd zitten tussen een grote, snelle, manipulerende broer die ook nog een beetje een zorgenkind is en een schattig jonger broertje dat na een zware ziekte ook precies weet hoe hij zijn omgeving kan sturen. V., rustig en braaf, wordt zo dikwijls ongewild over het hoofd gezien. Als hij dan toch eens zijn keelgat openzet, weet je dat het menens is. En nemen wij ons heilig voor hem standaard wat meer aandacht te geven. Om dit terstond weer te vergeten zodra de oudste een crisis heeft of de jongste begint te brullen.

Als mijn kinderen bij niet-familieleden of kennissen ter sprake komen, probeer ik V. systematisch bij naam te noemen en niet over ‘mijn middelste zoon’ te praten. Het klinkt een beetje, tja, middelmatig, alsof hij minder belangrijk is dan de oudste of de jongste wat natuurlijk niet zo is. Waarop de gesprekspartner steevast repliceert: “V., dat is de middelste, zeker?”.

Nochtans, het is het schelleke salami dat de sandwich maakt.

Ik wil als oudste kleinkind, graag een woordje zeggen over bomma, vooral in naam van al haar kleinkinderen en achterkleinkinderen.

Ik ben haar oudste kleinkind en de eerste jaren heeft ze ’mij opgekweekt’. Wat ik me daar nog van herinner, is de wandeling naar de vijver in Kraainem om de kokotjes te voeren en de jaarlijkse Paasvakantie aan zee. Thuis bij bomma en bompa gebeurden er ook wonderlijke zaken: mijn vlees werd niet gesneden maar in kleine stukjes geknipt. Bomma smeerde niet alleen mijn boterhammen maar ook die van bompa. Hij mocht van zijn soep slurpen, ik niet.

We herinneren ons ook allemaal de tuin in hun huis in Kraainem, met de seringenboom en de ronde borduurkes naast het pad. Als ik bij de buurkinderen Sabine en Jean-Marie wilde gaan spelen, mocht ik zeker niet over de draad klimmen. Ik moest op een tabouretje staan en werd zo over de draad gehesen want die draad, die mocht zeker niet gaan doorhangen. Bij bomma thuis was alles in orde en bleef het ook in orde.

Zo had ik als kind eens een ongelukje en dat  durfde ik niet bekennen dus ik zwierde mijn vuile onderbroek ergens achter een kast. Maar dat was natuurlijk buiten bomma gerekend. Een paar uur later zag ik tot mijn verbijstering mijn onderbroek proper gewassen aan de wasdraad hangen. En ze liet me in mijn prille waardigheid want er werd geen woord aan vuil gemaakt.

Wij zullen ons bomma herinneren als een trotse, sterke, gulle en goedlachse vrouw.

Trots: ze was altijd mooi opgekleed, diadeem in de witte haren.

Sterk:  na de dood van bompa vijf jaar geleden hield ze zich meer dan staande. Tot je 87^e elke dag zelf je eigen potje koken en nog zelf je hele appartement onderhouden, je moet het maar doen.

Gul:  met snoep en speelgoed voor de kleintjes en regelmatig ‘ne sens’ voor iedereen. Maar we zullen ons vooral herinneren hoe gul ze was met liefde. Van haar kleinkinderen heeft ze zeker genoten, van haar achterkleinkinderen des te meer. Er zijn er  twee op komst en zes lopen er al rond: Aleksander, Vinsent, Siemon, Lena, Matteo en Jasper, ‘Zhasper’ zoals bomma altijd zei. Bomma had vaak last van een pijnlijke arm maar als je een baby-achterkleinkind in haar armen legde was er van die slechte arm geen sprake meer en kreeg je amper je baby nog terug.

Goedlachs: bomma kloeg zelden maar soms toch wel eens dat ze versleten was. Versleten? Ze was  nochtans altijd te vinden voor een partijtje ballengooien met haar oudste achterkleinkinderen. En bomma had het meeste pret van allemaal!

Bij die achterkleinkinderen zijn er vijf jongens en één meisje, allemaal even geliefd bij bomma maar die ene achterkleindochter (en dus een viergeslacht) was toch iets speciaals. Toen ik in verwachting was van onze derde zoon, en dus duidelijk werd dat ik bomma die achterkleindochter niet zou schenken, besloten we om onze derde zoon als eerbetoon naar bomma te noemen.

Ik hoop dat er in de 2 kinderen, de  5 kleinkinderen en de 6 achterkleinkinderen en nog 2 op komst iets van bomma zal verder leven. Voor Siemon, nu 2,5, kan ik dat al bevestigen. Siemon vult spontaan de afwasmachine en maakt ze weer leeg, poetst de frigo en veegt de vloer. Iedereen die bomma heeft gekend, zal hier wel haar typische kuiswoede in herkennen…

Bomma bakte ook heerlijke appeltaart of nog populairder was de cake, in familiekring beter bekend als de quatre-carts. Maar elke keer was er volgens bomma iets misgegaan: de taart had niet lang genoeg gerezen, of de quatre-carts had de ene keer te kort en de andere keer dan weer te lang in de oven gezeten. Maar er klopte nooit iets van: taart en cake waren elke keer perfect en iedereen smulde ervan.

Scrabbelen, dat zal zonder bomma ook nooit meer hetzelfde zijn. Bomma had een aantal legendarische uitspraken en eentje daarvan was: “het is een vies spel!” Een vies spel was als we met de woorden in een hoekje van het scrabblebord bleven hangen. Maar ook als we mooi over het hele spelbord uitwaaierden, bleef het eindoordeel bij bomma: “het was toch wel een vies spel!”  Vies spel of niet, feit is dat ze, ook ver de tachtig voorbij, bij het scrabbelen heel vaak won. En dikwijls met een genadeloze voorsprong op kinderen en kleinkinderen.

Wij gaan bomma heel erg missen. Ook al was ze al 87, we zijn allemaal enorm geschrokken dat we haar zo onverwacht en zo snel zijn verloren, zonder afscheid te kunnen nemen. Maar het is een troost  dat ze niet lang heeft moeten lijden, dat  we haar zo lang bij ons mochten hebben en ze nu terug bij bompa is.

Laten we om haar niet te vergeten haar favoriete uitspraken blijven bezigen: “da’s toch nen ouwe” (ook al is die persoon een stuk jonger dan jezelf), “gien belet?” om ergens vrolijk binnen te vallen,en ”ghet veu aa geld” (je hebt voor je geld, b.v. bij een geslaagd restaurantbezoek). En we kunnen misschien ook allemaal een nieuwe hobby kiezen uit bomma’s geliefkoosde bezigheden: kuisen, cake bakken, Duitse schlagers beluisteren, kruiswoordraadsels oplossen of de Dag Allemaal lezen, …

Ik ga besluiten met een laatste legendarische uitspraak van bomma, voor straks bij de koffietafel:  “Een goei zhat kaffe, da zal ons erzetten”!

Vaarwel, bomma.

Toen pappie Dino terugkwam van de jacht, vertelde mammie Dino dat Dinnie Dino zo flink groenten had gegeten. Wel vier borden! Als hij rustig in zijn eentje kon eten, dan lukte het wel.  Alleen moest pappie Dino nu veel meer groenten vangen!  Dinnie Dino hoefde niet meer mee. Omdat hij nu zo flink groenten at, wilde mammie Dino dat hij eerst wat zou groeien voor hij weer op jacht ging. Dinnie Dino vond het best. ’s Avonds kwamen zijn pappie en grote broer terug van de jacht met een hele berg groenten in alle kleuren. Mammie Dino maakte een hele voorraad klaar voor haar kleine schriele kip die nu wel snel een flinke dino zou worden. Dinnie Dino kroop in zijn hoekje, verstopte zijn vier borden groenten en wachtte tot iedereen ging slapen. Dan stond hij stiekem op, maakte vier borden smurrie van de groenten en schilderde weer prachtige tekeningen op de rotswanden. Zijn smurrie was snel op, dus nam hij een grote voorraadpot groenten die mammie Dino had klaargemaakt. Daar maakte hij een reuzeboel smurrie van en een reuzetekening! Dinnie Dino was zo ijverig aan het schilderen dat hij vergat dat hij in de  donkere hoekjes van de grot moest blijven zodat niemand zijn smurrietekeningen zou ontdekken. Hij nam de ene groentenpot na de andere, maakte telkens nieuwe smurrie en schilderde de hele grot vol! Hij had zelfs nog smurrie over en schilderde ook de rotsen buiten de grot vol met kleurrijke tekeningen. Toen de zon opkwam, viel Dinnie Dino uitgeput in slaap. Toen pappie, mammie en de broertjes Dino ’s ochtends wakker werden, keken ze vol verbazing in het rond. Alle rotswanden in de grot waren beschilderd met wondermooie groene, rode, oranje en gele tekeningen! Maar toen ontdekte mammie Dino dat haar hele voorrraad groenten verdwenen was. En dat Dinnie Dino geen groenten had gegeten maar ermee had geschilderd! Toen mammie Dino buiten de grot de slapende Dinnie Dino vond, wilde ze hem eens flink aan zijn dino-oren trekken. Maar plots trok pappie Dino haar en de broertjes Dino snel achter de struiken. Wat gebeurde er? Van achter het struikgewas zagen ze van overal groenten toestromen. Groene, rode, oranje,  gele groenten verzamelden voor de grot en keken vol verwondering naar de prachtige, kleurrijke tekeningen. Ze merkten zelfs de slapende Dinnie Dino niet op.  De groenten waren zo nieuwsgierig dat ze niet meer opletten of er geen gevaarlijke dino’s in de buurt waren. Ze slopen de grot binnen om nog meer van die fantastische tekeningen te bewonderen. “Kom op”,  zei pappie Dino vanachter de struiken, “dit is onze kans!” En toen alle groenten in de grot waren, schoven de Dino’s snel een paar rotsblokken voor de ingang. De groenten waren gevangen en begonnen te gillen! Dinnie Dino schrok wakker van al dat lawaai. “Wat is er aan de hand?”, vroeg hij slaperig. “Goed gewerkt, zoon!”, zie pappie Dino. “We hoeven nooit meer op groenten te jagen, ze komen vanzelf naar jouw tekeningen toe en dan kunnen we ze vangen”. En dus verhuisde de Dino-familie naar een andere grot die Dinnie Dino ook weer helemaal beschilderde. En van zijn groenten bleef hij lekker smurrie maken.

Winkels zijn vgesloten vandaag maar beperkte shoppingmogelijkheden waren sowieso in ons crisisbewuste citytripje ingecalculeerd. Dat wordt dus een lekker dagje lanterfanten. Eerst gaat het richting één van onze Parijse favorieten: Jardin des Plantes. Een zalige combinatie van musea, park en botanische tuinen waar we graag naar terugkeren …We zijn amper binnen of hij bereikt voor mij al de status van all-time-favorite. Voor ons strekt zich een boulevard vol perkjes uit met allemaal andere bloemen. Bij ons vorige bezoek was dat gewoon mooi, nu is het weergaloos! Een eindeloze verzameling klaprozen wiegt honderden meters ver in een prachtige combinatie van oranje, wit en geel. Maar ik ben vooral verrukt over het feit dat ik – beginnend tuiniertje – een week tevoren exact dezelfde combinatie in mijn geveltuintje heb geplant. Ik zie in mijn gedachten al het bijbehorende bordje: papaver alpinium, kopie te bezichtigen in Jardin des Plantes, Parijs. Ha! D. maakt een aantal prachtige bloemenfoto’s maar die met de voorbijzoemende bij wil niet goed lukken. Ik kan het niet laten om herinneringen op te rakelen aan voorbijfladderende Morpho-vlinders in Costa Rica en wegzoevende coyotes in Mexicaanse woestijnen en neem daarbij het risico om het bijtjes-en-bloemetjesgehalte van onze romantische trip in gevaar te brengen. D. en bewegende dieren kieken, het gaat niet zo goed samen. Desondanks wordt de klaprozenfoto mijn favoriet van dit tripje! Zie www.lahaciendadedonjames.wordpress.com.

Ooit stond ik hier in extase in de Mexicaanse Serre. Afgelopen zomer wilde ik de zonen deze wonderlijke verzameling cactussen en tropische planten tonen maar bleek tot mijn teleurstelling de serre in restauratie. Inmiddels zijn we acht maanden verder dus heb ik er goeie moed in maar D. denkt er het zijne van. En hij heeft helaas gelijk: het Mexicaanse mañanagevoel tesamen met de Franse slag… er lijkt me amper meer gebeurd dan vorige keer.

Ondanks vrijdag en feestdag is de Moskee, een andere favoriet. toch open. We gaan voor een theetje troost (mierzoet) en een heerlijk amandelhoningkoekje (bestaat mierzoeter?). De bediening is op z’n Parijs (beetje bot, op het randje van onbeleefd) maar de omgeving maakt alles goed. Als je een plekje vindt op het terras, doén, maar de prachtige binnenzalen zijn zeker ook de moeite. Toeristen vertoeven er graag maar de bezoekers zijn hoofdzakelijk moslims en jonge Parijzenaars. Waarom kan die mix niet bij ons??? Hier lijkt het zo vanzelfsprekend dat allochtonen en autochtone dezelfde plek opzoeken voor een drankje of een maaltijd. Gisterenavond ook opgemerkt: in Parijs geen gedoe over roken op restaurant. Rokers gaan zonder morren naar buiten en blijven daar zelfs gezellig kletsen!

We zoeken vergeefs naar de kleine boekbinderij van ons vorige bezoek en vergeten het op slag als we op een lokaal marktje botsen. Wij zijn dol op markten, vooral D. (salami’s fladderen niet zo snel weg voor enthousiaste fotografen). Verse vis, groenten en fruit, kleding, kaas en charcuterie, sieraden, wijn, stoffen… het ene kleurrijke en geurrijke kraam wisselt het andere af. Markten, het blijft een verslaving…

Op weg naar Quartier Mouffetard staan we opeens op een supergezellig pleintje dat we ons nog herinneren van een Paris à vélo-fietstocht jaren geleden. Het is prachtig weer, de terrassen zitten overvol en ook hier staan de kraampjes – net als overal in Parijs – met meibloempjes. Een gezellig terras met roodwitgeblokte tafellakentjes wordt ons lunchadres. We  blijken in het Maison de Verlaine terecht gekomen, het huis waar de Franse dichter in 1896 in bittere armoede is gestorven. Ook Ernest Hemingway heeft hier gewoond tussen 1921 en 1925. Het herinnert me pijnlijk aan het schrijfhuiswerk dat ik over enkele dagen af moet hebben.

We dwalen nog wat rond in de buurt en zakken dan af naar de Seine. De confrontatie met het drukke, toeristische Parijs is eventjes een schok. We kunnen ons niet herinneren dat we de Sacré Coeur ooit al binnenin gezien hebben maar daarmee kunnen we leven. We slenteren liever langs het water waar de Parijzenaars verkoeling zoeken. We wisselen lukraak af tussen linker- en rechteroever. Het is aangenaam wandelen pal naast de Seine, alleen jammer van de penetrante urinegeur onder sommige bruggen. Dus vluchten we af en toe weer naar boven waar het heerlijk snuisteren is bij de bouquinistes, de Parijse boekenstalletjes.

De dag zomert ten einde. We genieten van een pastisje op de kamer en het uitzicht op Parijs. Wegens pijnlijke wandelvoeten kiezen we voor een restaurantje in de buurt. Op weg naar huis zien we de vlakbij ons hotel een hele rij kraampjes in aanbouw. Zou het hier morgen markt zijn…?

Mon Dieu, mon Dieu, la vie est là,

Simple et tranquille.

Cette paisible rumeur-là

Vient de la ville.

Dis, qu’as-tu fait, toi que voilà,

De ta jeunesse?

Paul Verlaine, Sagesse (1880)